Giới thiệu về tác giả
Bác sĩ Ung thư Nội khoa cao cấp, Trung tâm Ung thư OncoCare
MBBS (Singapore), MRCP (Vương quốc Anh), M.Med (Singapore), FAMS (Ung thư nội khoa), Y học giảm nhẹ
Bác sĩ Peter Ang là Bác sĩ Chuyên khoa Ung thư Huyết học cao cấp tại Trung tâm Ung thư OncoCare, với hơn 30 năm kinh nghiệm lâm sàng. Chuyên môn của bác sĩ bao gồm ung thư vú, di truyền học ung thư vú, ung thư vú ở người trẻ tuổi và ung thư phổi. Bác sĩ tốt nghiệp Đại học Quốc gia Singapore vào năm 1991 và năm 2000, bác sĩ được trao học bổng của Bộ Y tế để đào tạo tại Viện Ung thư Dana-Farber, một cơ sở đào tạo liên kết với Trường Y Harvard, với trọng tâm là ung thư vú và di truyền học ung thư. Năm 2001, bác sĩ là một trong những người đầu tiên đạt được chứng chỉ Đánh giá và Quản lý Nguy cơ Ung thư Gia đình trong lĩnh vực di truyền học ung thư. Bác sĩ thông thạo tiếng Anh, tiếng Quan Thoại, tiếng Phúc Kiến, tiếng Triều Châu và tiếng Mã Lai.
Xem hồ sơ đầy đủ của Bác sĩ Peter Ang →
Không phải tất cả các trường hợp ung thư vú đều giống nhau — mỗi trường hợp ung thư vú có thể phát triển, lan rộng và phản ứng với điều trị theo những cách khác nhau. Những tiến bộ trong lĩnh vực sinh học phân tử giúp xác định được nhiều loại ung thư vú khác nhau, mỗi loại đều cần một phương pháp điều trị phù hợp riêng. Ung thư vú loại Luminal B là một trong những loại đó, đòi hỏi các chiến lược điều trị chuyên biệt.
Là một loại ung thư dương tính với thụ thể hormone, ung thư Luminal B chịu ảnh hưởng của hormone, thường cho kết quả dương tính với thụ thể estrogen (ER) và/hoặc thụ thể progesterone (PR). Việc nhận biết và hiểu rõ những điểm khác biệt này là rất quan trọng trong việc lựa chọn phương pháp điều trị hiệu quả nhất.
Công nghệ mới nhất sử dụng phương pháp lập bản đồ biểu hiện gen đã giúp hiểu rõ hơn về các thể khác nhau của ung thư vú. Hệ thống phân loại này được xây dựng dựa trên các gen được biểu hiện trong các tế bào khối u. Sau đó, các gen này được phân tích bằng một thuật toán nhằm xác định các mẫu biểu hiện gen.
Có bốn loại phân tử nội bào chính:
Việc phân nhóm này thực sự ảnh hưởng đến cách các bác sĩ đánh giá các trường hợp ung thư vú, so với phương pháp tiêu chuẩn là sử dụng kỹ thuật hóa mô miễn dịch hoặc nhuộm màu mẫu mô của khối u bằng các kháng thể. Do đó, có thể sẽ có một số khác biệt trong cách phân nhóm u vú dựa trên các công nghệ kỹ thuật gen di truyền này hoặc dựa trên kết quả nhuộm miễn dịch.
Ung thư vú giàu HER2, chủ yếu là ung thư vú dương tính với HER2, và có thể không hoặc có xuất hiện các thụ thể hormone. Dạng ung thư này ít phổ biến hơn, chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng số trường hợp ung thư vú, nhưng được biết đến với tốc độ phát triển nhanh và tính chất ác tính, thường được chẩn đoán khi ở các giai đoạn tiến triển hơn. Mặc dù có diễn biến bệnh rất nghiêm trọng, nhưng điều trị đích vào protein HER2 giúp cải thiện kết quả điều trị đối với một số bệnh nhân mắc loại ung thư này.
Các phương pháp điều trị chính đối với các loại ung thư giàu HER2 bao gồm:
Ung thư vú bộ ba âm tính hay ung thư vú thể đáy được định nghĩa là loại ung thư không có thụ thể estrogen và progesterone, đồng thời không có sự biểu hiện tăng cao của HER2, khiến việc điều trị trở nên đặc biệt khó khăn do không có các phương pháp điều trị nội tiết hormone hoặc đích vào HER2. Loại ung thư này thường được chẩn đoán nhiều hơn ở phụ nữ trẻ tuổi và người mang đột biến gen BRCA1. Ung thư vú bộ ba âm tính có đặc điểm là phát triển nhanh và có tính chất xâm lấn cao.
Các phương pháp điều trị cho thể bệnh này có phần hạn chế hơn và thường bao gồm:
Ung thư vú Luminal A, thường được nhận biết qua đặc điểm dương tính với thụ thể hormone và âm tính với HER2, được đặc trưng bởi dương tính đồng thời với thụ thể oestrogen và progesterone, và không biểu hiện HER2. Loại ung thư này được biết đến với nồng độ protein Ki-67 thấp, cho thấy tốc độ phát triển tế bào chậm hơn, thường tương ứng với mức độ ác tính thấp hơn và đáp ứng điều trị tốt hơn.
Các phương pháp điều trị tiêu chuẩn cho thể bệnh này bao gồm:
Ung thư vú Luminal B có đặc điểm chung là dương tính với thụ thể hormone, nhưng có sự khác biệt đáng kể về tình trạng HER2 tiềm năng, có thể là dương tính hoặc âm tính. Ung thư vú Luminal B được đặc trưng bởi mức độ Ki-67 cao hơn, cho thấy tốc độ phân chia tế bào nhanh hơn. Luminal B được biết đến với tính chất ác tính, do đó các khối u này thường có độ ác tính cao hơn, kích thước lớn hơn và biểu hiện thụ thể hormone ở mức thấp hơn. Ung thư này có nguy cơ tái phát cao hơn và thường có tiên lượng kém hơn so với ung thư vú Luminal A.
Việc điều trị thường bao gồm:
Như được đề cập ở trên, các trường hợp ung thư vú dương tính với hormone thường thuộc các phân loại Luminal A và Luminal B. So với ung thư vú Luminal A, ung thư vú Luminal B có những đặc điểm cụ thể sau:
Nguồn gốc cụ thể của ung thư vú Luminal B chưa được xác định rõ ràng, song có một số yếu tố nguy cơ được xác định có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh. Loại ung thư vú Luminal B, giống như các dạng ung thư vú khác, phát sinh từ sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố gen di truyền, lối sống, và ảnh hưởng từ môi trường.
Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm:
Ung thư vú loại Luminal B, giống như các loại ung thư vú khác, không phải lúc nào cũng biểu hiện các triệu chứng rõ ràng, đặc biệt là ở giai đoạn đầu. Bệnh thường được phát hiện qua các cuộc tầm soát bằng chụp nhũ ảnh định kỳ trước khi các triệu chứng xuất hiện.
Tuy nhiên, khi các triệu chứng xuất hiện, các triệu chứng này có thể rất đa dạng và thay đổi, từ thay đổi nhẹ đến thay đổi rõ rệt hơn. Dưới đây là những dấu hiệu cần lưu ý khi nói đến ung thư vú:
Nếu ung thư tiến triển đến giai đoạn di căn, các triệu chứng có thể phụ thuộc vào những vùng mà ung thư đã lan rộng đến, từ đó có thể gây ra những thay đổi sức khỏe khác. Điều quan trọng là bạn cần làm quen với hình dáng và cảm giác bình thường của vú mình, vì sự nhận thức này có thể giúp phát hiện sớm qua việc tự kiểm tra và các cuộc khám sàng lọc chuyên nghiệp. Nếu phát hiện bất kỳ thay đổi nào hoặc có bất kỳ lo ngại nào, việc tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế hoặc bác sĩ chuyên khoa ung thư vú ngay lập tức có thể giúp chẩn đoán sớm hơn và điều trị đúng cách.
Việc chẩn đoán ung thư vú loại Luminal B bao gồm một loạt các bước đánh giá, tương tự như các dạng ung thư vú khác. Quá trình chẩn đoán thường bắt đầu bằng các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh như chụp nhũ ảnh, đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện các bất thường ở mô vú. Tùy thuộc vào kết quả của các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh ban đầu, bác sĩ có thể đề nghị thực hiện sinh thiết.
Các xét nghiệm chẩn đoán chính bao gồm:
Việc sử dụng liệu pháp đích trong điều trị ung thư đã được đề cập rất nhiều trên các phương tiện truyền thông. Liệu pháp “đích” đầu tiên dành cho ung thư vú là gì?
Thực ra, nên gọi là liệu pháp nội tiết hoặc liệu pháp hormone. Sự phát triển của các phương pháp điều trị sử dụng thuốc nhắm vào các loại ung thư vú có biểu hiện thụ thể estrogen là một trong những bước chuyển mình của ngành ung thư học. Hơn một thế kỷ trước, người ta đã phát hiện ra rằng việc cắt bỏ hoặc loại bỏ chức năng nội tiết của buồng trứng, tuyến yên hoặc tuyến thượng thận là một phương pháp điều trị cho một số bệnh nhân ung thư vú giai đoạn tiến triển. Phải đến khoảng 50 năm trước, khi người ta phát hiện ra các thụ thể hormone steroid, được gọi là thụ thể estrogen (ER) và thụ thể progesterone (PR), mà khối u biểu hiện và đóng vai trò trung gian mang lại lợi ích này.
Do đó, ung thư vú biểu hiện thụ thể estrogen (ER) hoặc dương tính với ER trở thành mục tiêu của các liệu pháp kháng estrogen. Sau đó, các loại thuốc được phát triển để tác động lên con đường thụ thể estrogen. Một số loại thuốc này bao gồm SERMs (Chất điều biến thụ thể estrogen chọn lọc) và các chất ức chế aromatase.
Bảng 1: Các loại thuốc tác động lên con đường nội tiết trong ung thư vú
*Đây là các chất ức chế aromatase
Hiện nay, đối với ung thư vú dương tính với thụ thể estrogen (ER) hoặc ung thư vú nhạy cảm với hormone, việc sử dụng liệu pháp kháng estrogen bằng các loại thuốc này có vai trò quan trọng và đã cứu sống nhiều người trên toàn thế giới. Phụ nữ mắc ung thư vú giai đoạn sớm dương tính với thụ thể nội tiết hiện nay sẽ được điều trị bằng liệu pháp hormone bổ trợ trong ít nhất 5 năm để giảm nguy cơ tái phát và cải thiện tỷ lệ sống sót.
Các dữ liệu gần đây thậm chí còn cho thấy việc kéo dài thời gian điều trị nội tiết bổ trợ (như thử nghiệm ATLAS so sánh việc sử dụng tamoxifen trong 10 năm so với 5 năm) mang lại lợi ích cho phụ nữ, bởi vì một số trường hợp ung thư dương tính với thụ thể estrogen (ER+) thực sự tái phát muộn hơn so với mốc 5 năm thông thường được đề cập và theo dõi trong các nghiên cứu.
Tỷ lệ sống sót đối với ung thư vú loại Luminal B có thể dao động rất lớn, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố cá nhân. Các yếu tố chính quyết định tiên lượng bao gồm tuổi của bệnh nhân, tình trạng sức khỏe tổng thể, cấp độ và giai đoạn của khối u tại thời điểm chẩn đoán, tình trạng HER2, các biến thể gen di truyền (nếu có), tình trạng mãn kinh, các phương pháp điều trị ung thư trước đó và đáp ứng của bệnh nhân đối với các phương pháp điều trị này. Do đó, mỗi trường hợp là riêng biệt, và tỷ lệ sống sót có thể khác nhau nhiều tùy thuộc vào cách các yếu tố này tương tác với nhau.
Tóm lại, việc phân loại và điều trị ung thư vú đang có nhiều thay đổi. Những gì được hiểu biết là ung thư vú nhạy cảm với hormone hoặc dương tính với thụ thể estrogen đã được chứng minh, qua công nghệ giải trình tự thế hệ mới (NGS) và các công nghệ khác, là bao gồm ít nhất 2 thể của ung thư vú. Ung thư vú thể Luminal A và Luminal B có những đặc điểm riêng biệt, và sự phát triển của các khối u này được thúc đẩy bởi các cơ chế gây ung thư khác nhau.
Việc hiểu rõ những biến thể này là rất quan trọng trong việc xây dựng các chiến lược điều trị phù hợp, từ đó có thể cải thiện đáng kể kết quả điều trị cho bệnh nhân.
“Kiến thức chuyên môn đồng nghĩa với việc chăm sóc bệnh nhân ung thư tốt hơn”