Khi một thành viên trong gia đình, đặc biệt là cha mẹ, được chẩn đoán mắc bệnh ung thư, điều này sẽ tác động sâu sắc đến cả gia đình. Tin tức này có thể khiến người ta choáng ngợp, mang lại những cảm xúc mãnh liệt và những lo lắng cấp bách về mặt thực tế. Giữa tình huống hỗn loạn đó, việc cân nhắc đến tác động tiềm tàng đối với trẻ em là điều đặc biệt quan trọng.
Thông thường, có một quan niệm sai lầm cho rằng trẻ nhỏ có thể không hiểu ung thư là gì. Một số người lo ngại rằng trẻ em có thể liên tưởng ung thư với sự chia ly và cái chết. Một số thanh thiếu niên lại tỏ ra như thể chẳng có chuyện gì xảy ra và hoàn toàn tránh đề cập đến ung thư. Khi nói chuyện về ung thư với trẻ em, việc biết cách truyền đạt những vấn đề này một cách khéo léo là điều vô cùng quan trọng.
Trong nỗ lực bảo vệ trẻ khỏi những tin xấu có thể xảy ra, các gia đình thường bỏ qua nhu cầu của trẻ trong việc tiếp nhận và vượt qua nỗi buồn trước những thay đổi và mất mát trong gia đình. Chúng ta cố gắng không để trẻ phải gánh chịu nỗi lo âu, vì lo ngại rằng trẻ không thể đối phó với những cảm xúc nảy sinh sau đó. Tuy nhiên, trẻ em thường rất nhạy bén; chúng có thể nhận ra những thay đổi trong gia đình thông qua hành vi của cha mẹ, những thay đổi trong thói quen hàng ngày, hoặc thậm chí là qua việc vô tình nghe lỏm được những cuộc trò chuyện.
Việc giấu giếm chẩn đoán ung thư có thể ảnh hưởng đến sự tin tưởng giữa trẻ em và cha mẹ, dẫn đến sự lo sợ gia tăng do không biết chuyện gì đang xảy ra, cùng với cảm giác bị cô lập và cô đơn. Trẻ có thể vô tình kết luận rằng mình là người ít quan trọng nhất trong gia đình, hoặc rằng “NHỮNG ĐIỀU XẤU thì không được bàn luận ở nhà.”
Nếu không nhận được thông tin phù hợp từ người lớn trong gia đình, trẻ em có thể tìm kiếm thông tin qua mạng xã hội, các chương trình truyền hình hoặc các chatbot trí tuệ nhân tạo. Những kênh này có thể cung cấp thông tin rời rạc và gây hiểu lầm, dẫn đến sự bối rối và lo lắng không cần thiết. Do đó, bất cứ khi nào có thể, trẻ em nên được nghe trực tiếp từ cha mẹ hoặc một người lớn đáng tin cậy về những gì đang diễn ra. Mặc dù ban đầu các em có thể cảm thấy buồn bã và lo lắng, nhưng thường thì các em sẽ đối phó với tình huống tốt hơn chúng ta tưởng.
Bất kỳ ai có mối quan hệ tin cậy và gắn bó chặt chẽ với các em nhỏ đều có thể là người trò chuyện với các em về bệnh ung thư. Đó có thể là cha mẹ hoặc người thân mà các em cảm thấy thoải mái khi ở bên và có thể mang lại sự hỗ trợ cần thiết.
Hãy giữ bình tĩnh trong suốt cuộc trò chuyện với các em. Nhiều người ngại thể hiện nỗi buồn trước mặt trẻ em, vì cho rằng điều đó thể hiện sự yếu đuối hoặc sẽ tác động tiêu cực đến các em. Khóc và thể hiện nỗi buồn là điều hoàn toàn bình thường, miễn là chúng ta luôn nhớ vai trò của mình là chăm sóc các em và không để mất bình tĩnh. Bằng cách này, chúng ta không chỉ cho các em thấy rằng được phép buồn và khóc, mà còn làm gương cho các em về sự chân thành trong cảm xúc và khả năng phục hồi. Điều này có thể giúp nuôi dưỡng những kỹ năng đối phó với cảm xúc tốt hơn trong dài hạn.
Trong cuộc trò chuyện, hãy đảm bảo rằng các em cảm thấy được quan tâm và được cung cấp đầy đủ thông tin, đồng thời có một người đáng tin cậy để chia sẻ khi phải đối mặt với tin cha hoặc mẹ bị chẩn đoán mắc bệnh ung thư.
Nếu các bậc cha mẹ cảm thấy quá áp lực về mặt cảm xúc khi phải có cuộc trò chuyện này, họ có thể cân nhắc nhờ sự hỗ trợ của một chuyên gia y tế, chẳng hạn như nhân viên công tác xã hội y tế, chuyên viên tư vấn, linh mục hoặc nhà tâm lý học, để cung cấp hướng dẫn và hỗ trợ cho cả cha mẹ lẫn con cái.
Ngay khi chẩn đoán ung thư được xác nhận, những thay đổi trong gia đình có thể diễn ra rất nhanh chóng. Điều quan trọng là phải thông báo cho các con về chẩn đoán này càng sớm càng tốt. Khi quá trình điều trị bắt đầu, các con có thể nhận thấy các tác dụng phụ như mệt mỏi, thay đổi cân nặng, rụng tóc hoặc nôn mửa, vì vậy gần như không thể giấu giếm điều này với các con. Cha mẹ cũng nên thường xuyên cập nhật cho các con về bất kỳ thay đổi nào trong quá trình điều trị, tình trạng bệnh hoặc giai đoạn sau điều trị.
Việc không biết chuyện gì đang xảy ra có thể khiến trẻ em cảm thấy hoảng sợ, vì các em có thể coi mọi triệu chứng mới xuất hiện đều là dấu hiệu của một thảm họa sắp xảy ra. Để tránh điều này, cần thông báo trước cho trẻ em về các tác dụng phụ có thể xảy ra và cách mà căn bệnh ung thư có thể ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của các em.
“Kiến thức chuyên môn đồng nghĩa với việc chăm sóc bệnh nhân ung thư tốt hơn”
Tác giả:
Bà Jaclyn Lee
Chuyên gia chăm sóc hỗ trợ và chăm sóc giảm nhẹ
Trung tâm Ung thư OncoCare
